Chứng minh ý kiến "Nhà văn tồn tại ở trên đời trước hết để làm công việc như kẻ nâng giấc" qua vợ nhặt

Có bao giờ viết một bài văn bạn cảm thấy đau khổ cùng tác phẩm? Bạn cảm thấy đau đớn cùng nhân vật? Bạn tức giận, bạn vui mừng, bạn hạnh phúc với những trang giấy? Nếu có, thì tác phẩm ấy đã thành công. Tác phẩm thành công khi người đọc hứng thú, say mê với những câu chữ trong đó. Muốn được như thế thì người sáng tác phải là những người tài năng, có trải nghiệm sâu săc và họ phải là những người đấu tranh cho công lí. Trong tập tiểu luận “Trang giấy trước đèn”, nhà văn Nguyễn Minh Châu có viết: “Nhà văn tồn tại ở trên đời trước hết là để làm công việc như kẻ nâng giấc cho những người cùng đường, tuyệt lộ, bị cái ác hoặc số phận đen đủi dồn đến chân tường (…) để bênh vực cho những con người không còn có ai để bênh vực”. Tôi và bạn sẽ làm sáng tỏ điều này qua “Vợ nhặt” của Kim Lân.

Các bài viết về chủ đề Vợ nhặt được quan tâm trên Wikihoc:

vo nhat 1

BÀI VĂN BÀN VỀ Ý KIẾN CỦA NGUYỄN MINH CHÂU: NHÀ VĂN TỒN TẠI Ở TRÊN ĐỜI TRƯỚC HẾT ĐỂ LÀM CÔNG VIỆC NHƯ KẺ NÂNG GIẤC... KHÔNG CÓ AI ĐỂ BÊNH VỰC. LÀM SÁNG TỎ QUA VỢ NHẶT

Văn học là nhân học. Mọi tác phẩm viết ra cuối cùng đều vì mục đích, nâng cao tinh thần con người mà thôi. Văn học đấu tranh cho cái đẹp, văn học loại bỏ cái xấu để đi đến cái tuyệt đích. Vì thế người nghệ sĩ cũng phải đấu tranh, chiến đấu để vì cái đẹp. Giống như Nguyễn Minh Châu viết trong “Trang giấy trước đèn” : “Nhà văn tồn tại ở trên đời trước hết là để làm công việc như kẻ nâng giấc cho những người cùng đường, tuyệt lộ, bị cái ác hoặc số phận đen đủi dồn đến chân tường (…) để bênh vực cho những con người không còn có ai để bênh vực”. Qua tác phẩm : “ Vợ nhặt” của Kim Lân chúng ta sẽ hiểu rõ hơn ý kiến này.

Ý kiến của Nguyễn Minh Châu đề cao vai trò, thiên chức và cũng là trách nhiệm, nghĩa vụ của nhà văn đối với cuộc đời; đồng thời đó cũng là vai trò quan trọng của văn học với con người. Trước hết, nhà văn phải biết làm công việc “nâng giấc” cho những người cùng đường – tức là nhà văn là người an ủi, động viên, chia sẻ, nâng đỡ con người, đặc biệt là những con người đau khổ. (Đau khổ ấy hoặc là do “cái ác”, hoặc là do “số phận đen đủi” mà phải rơi vào cảnh “bước đường cùng”. Hơn thế, nhà văn còn phải biết “bênh vực” – tức là biết đấu tranh với nhiều cái xấu, cái ác để bảo vệ con người, nhất là những con người không còn được ai che chở.

Vì sao nhà văn phải thực hiện thiên chức như thế? Trước hết, mục đích của sáng tạo nghệ thuật là nâng cao tinh thần con người. Vì thế việc nhà văn dùng ngòi bút để “nâng giấc”, “bảo vệ” con người là điều tất yếu. Hơn thế, văn chương không đơn thuần là văn chương mà phải là những trang đời chứa đựng những triết lí nhân sinh cao cả. Nhà văn lúc đó trở thành nhà nhân đạo chủ nghĩa, luôn xót thương đồng cảm, hướng tới khát khao, mơ cho con người một cuộc sống đẹp đẽ hơn, công bình hơn, bác ái hơn.

Với “Vợ nhặt” của Kim Lân, được sáng tác những năm 1945, khi nạn đói hoành hành, cái đói khiến con người bị méo mó cả nhân phẩm, quên đi chính bản thân mình. Họ bất chấp để được sống. Kim Lân đã nhìn ra điều đó ở những con người thấp bé để có thể dùng ngòi bút của mình “nâng giấc cho những người cùng đường, tuyệt lộ, bị cái ác hoặc số phận đen đủi dồn đến chân tường (…) để bênh vực cho những con người không còn có ai để bênh vực”

Với nhân vật Tràng, bề ngoài là một người xấu xí thô kệch. Tính cách hắn theo miêu tả của Kim Lân lại vụng về, ngờ nghệch hay trêu đùa với lũ trẻ con. Nhưng sâu bên trong, bản tính hắn lại hiền lành, chất phác, tốt bụng. Trong lúc cuộc sống đói khát, khó khăn, hắn vẫn sẵn sàng chia sẻ cuộc sống của mình với người đàn bà bất hạnh, xa lạ. Trên con đường về nhà, hắn có ý thức chở che cho người đàn bà đi cạnh hắn. Hắn trở nên nhạy cảm, tinh tế, biết quan tâm tới xung quanh. Không còn là Tràng ngờ ngệch, hắn có trách nhiệm với hành động của mình. Buổi sáng khi tỉnh giấc, nhìn thấy mẹ và vợ hắn đang dọn dẹp căn nhà, hắn nhận ra mình đã có mái ấm gia đình. Tràng tự ý thức phải có trách nhiệm với mái ấm đấy. Đằng sau vẻ ngoài ngờ nghệch, dưới ngòi bút của Kim Lân, Tràng hiện ra với vẻ đẹp của con người khao khát sống, khao khát hạnh phúc. Cách miêu tả đối lập giữa vẻ ngoài và bên trong của Kim Lân đã lột tả những bản chấ tốt đẹp của những ngừi nông dân nghèo khổ nhưng nhân hậu, địa vị thấp kém nhưng tâm hồn luôn cao đẹp.

Với bà cụ Từ, bề ngoài là một bà lão sống nghèo khổ, những con người dưới đáy xã hội, nhưng tâm hồn và tính cách của bà khiến chúng ta đều phải trân trọng. Giữa cái đói, bà đón nhận người đàn bà xa lạ làm con dâu. Bà thương cảm xót xa vì chúng lấy nhau ngày đói. Chi tiết giọt nước mắt của bà cụ Tứ để thấy xen lẫn cái mừng vì Tràng lấy được vợ là nỗi tủi hờn vì không lo đượ cho con đám cưới đàng hoàng, là nỗi lo vì sau này vất vả. Nhưng, bà cụ Tứ với tâm hồn vị tha của một người mẹ, bà hướng các con tới tương lai tốt đẹp. “Không ai giàu ba họ, không ai khó ba đời”, câu dặn của bà chứa chan bao niềm quan tâm, và những mong muốn, reo niềm tin với các con của mình. Sâu bên trong, bà cụ Tứ là người mẹ tuyệt vời. Một người phụ nữ kiểu mẫu , một người mẹ vị tha. Kim Lân đã khắc tả vẻ đẹp tâm hồn của bà cụ Tứ như lời khẳng định về vẻ đẹp của con người trong khó khăn.

Còn với người vợ nhặt, nếu những nét bút đầu tiên người vợ nhặt được miêu tả thật đanh đá, chao chat, cong cớn. Thị sấn sổ đòi ăn, “cúi đầu ăn một chặp bốn bát bánh đúc”, và cố tình biến lời nói đùa thành thật khi theo không một người đàn ông xa lạ về làm chồng. Thị là hình ảnh chân thực của con người bị cái đói làm biến dạng nhân hình và nhân cách, sẵn sàng biến đổi để có miếng ăn. Nhưng sau khi về làm vợ Tràng, người vợ nhặt hoàn toàn thay đổi. Thị trở lại với chính mình. Thị cũng giống như bao cô gái, e thẹn khi về nhà Tràng, “ngồi mớm mép giường”, ngượng ngùng không dám nói câu nào với Tràng. Người vợ nhặt rất lễ phép, ngoan hiền, chuẩn phép mực của nàng dâu hiền. Khi sáng thị dậy sớm, vun vén nhà cửa cùng mẹ Tràng. Đúng vậy, người vợ nhặt đã trở về với chính mình. Vẻ đẹp khuất lấp của thị dưới ngòi bút của Kim Lân dần dần hiện ra. Đó là vẻ đẹp của sự đôn hâu, nữ tính, vẻ đẹp của khát vọng sống tiềm ẩn bên trong nhân vật.

Khi cái đói dồn ép đến đường cùng, khi con người vì cái xấu làm biến dạng nhân hình nhân tính. Nhưng ẩn sâu trong họ vẫn là vẻ đẹp của khát vọng sống mãnh liệt. Đó là cái nhìn nhân đạo của nhà văn và đặc biệt là của Kim Lân khi nhìn ra những vẻ đẹp khuất lấp đằng sau các nhân vật của mình. Để ông chứng minh thiên chức của nhà văn là “nâng giấc cho những người cùng đường, tuyệt lộ, bị cái ác hoặc số phận đen đủi dồn đến chân tường (…) để bênh vực cho những con người không còn có ai để bênh vực”

Xem thêm các bài về Vợ nhặt khác

Văn mẫu lớp 12