Dàn ý phân tích tâm trạng Liên và An trong "Hai đứa trẻ" - Thạch Lam lớp 11 chi tiết đầy đủ

Thạch Lam là thành viên của nhóm Tự lực văn đoàn. Ông có sở trường về truyện ngắn và là một trong ba cây bút viết truyện ngắn tiêu biểu của giai đoạn 1930-1945 (cùng với Nguyễn Công Hoan và Nam Cao). “Hai đứa trẻ” là một trong những tác phẩm góp phần làm nên tên tuổi của ông trong dòng chảy văn học nước nhà. Hôm nay Wikihoc sẽ hướng dẫn các bạn phân tích tâm trạng chị em Liên trong tác phẩm trên. Mong các bạn luôn đồng hành và ủng hộ chúng mình nhé!

Các bài viết liên quan tới chủ đề tâm trạng Liên và An đáng chú ý:

Trong phiên chợ văn học mang tên “Tự lực văn đoàn”, bên cạnh những phiên chợ sầm uất với bóng dáng của chàng trai cô gái thuộc giai tầng thượng lưu với tình yêu đôi lứa, hình ảnh của phố huyện nghèo nàn, tăm tối, quẩn quanh của những con người cùng khổ đã khắc tạc nên “vân chữ” của Thạch Lam. Thạch Lam hay viết về những con người nghèo khổ bất hạnh phải sống kiếp đời vô danh vô nghĩa bởi ông tin tưởng văn chương là “một thứ khi giới thanh cao và đắc lực” có khả năng “thay đổi cả thế giới giả dối, tàn ác”, “bênh vực những ai không có ai bênh vực”. Truyện ngắn Thạch Lam là loại truyện tâm tình, truyện không có cốt truyện. Ông đi sâu khai thác thế giới nội tâm nhân vật với những cảm xúc cảm giác mơ hồ, mong manh, tinh tế.Trong chương trình Ngữ Văn lớp 11, các bạn sẽ được làm quen với tác phẩm tiêu biểu của ông “Hai đứa trẻ” với sự khám phá tâm trạng chị em Liên trong truyện. Để phân tích làm nổi bật tâm trạng chị em Liên, các bạn cần chia theo bố cục ba phần : tâm trạng hai đứa trẻ lúc chiều tàn, khi đêm đã buong xuống và khi chờ tàu. Dưới đây là dàn ý chi tiết đầy đủ cho đề bài phân tích tâm trạng chị em Liên trong “Hai đứa trẻ”. Chúc các bạn thành công!

DÀN Ý CHI TIẾT ĐẦY ĐỦ PHÂN TÍCH TÂM TRẠNG LIÊN VÀ AN TRONG "HAI ĐỨA TRẺ" - THẠCH LAM

I. Mở bài:

  • Dẫn dắt giới thiệu truyện ngắn "Hai đứa trẻ" và nhà văn Thạch Lam
  • Dẫn dắt giới thiệu vấn đề phân tích:

Thạch Lam là một nhà văn viết truyện ngắn nổi bật giai đoạn 1930-1945. “Hai đứa trẻ” là một tác phẩm tiêu biểu thể hiện cái tài và cái tâm của nhà văn. Bao trùm nổi bật toàn tác phẩm là tâm trạng chị em Liên được thể hiện tinh tế sâu sắc qua bức tranh phố huyện.

II. Thân bài:

1. Tâm trạng hai đứa trẻ lúc chiều tàn:

a) Khát quát cảnh phố huyện:

  • Cảnh phiên chợ tàn của một phố huyện nghèo chỉ còn lại chừng ấy thứ rác rưởi, vỏ bưởi, vỏ nhãn, những thứ bị bỏ lại của những thức quà quê rẻ tiền. Nghèo nàn, tiêu điều, xác xơ đến thảm thương.

b) Tâm trạng Liên:

  •  Buồn: nỗi buồn mơ hồ bâng khuâng, nhưng thấm thía. Nỗi buồn mơ hồ của tuổi mới lớn, của một tâm hồn quá đỗi nhạy cảm khi một ngoại cảnh buồn.
  •  Cảm nhận tinh tế: mùi vị của đất của quê. Đó là  nhạy cảm, hay còn là sự gắn bó, thân thuộc đến thấm thía của Liên trước nỗi nghèo khó của quê hương mình.
  • Cảm thương, niềm trắc ẩn cho nỗi đời đắng cay khó nhọc: trông thấy mấy đứa trẻ nhặt nhạnh những thứ bỏ đi ngoài chợ, “Liên động lòng thương nhưng chính chị cũng không có tiền cho chúng” Đó là sự thấu hiểu, đồng cảm và tấm lòng đôn hậu với những người xung quanh của một tâm hồn sâu sắc.
  • Trước giờ khắc của ngày tàn, Liên xuất hiện với những nét tâm trạng hết sức nhẹ nhàng, tinh tế của một tâm hồn nhạy cảm, trong sáng, thánh thiện.

2. Tâm trạng của chị em Liên khi đêm đã buông xuống:

a) Khát quát cảnh phố huyện:

  • Cảnh phố huyện vào đêm trong mắt chị em Liên càng trở nên buồn tẻ, tăm tối, đơn điệu, tẻ nhạt và hắt hiu với những “quầng sáng”, “khe sáng”, “vệt sáng”, “hột sáng” tí ti. Bóng tối phủ trùm lên tất cả, bóp nghẹt những nguồn ánh sáng yếu ớt gợi lên cuộc sống tăm tối nơi phố huyện chôn vùi những kiếp người nhỏ bé.

b) Tâm trạng chị em Liên:

  •  An thèm nhập bọn với đám trẻ nô đùa ngoài phố nhưng không được vì phải coi cửa hàng. Cuộc sống nghèo khổ tăm tối nơi phố huyện đã cản ngăn ngay cả những ao ước trẻ thơ chính đáng và bình dị.
  •  Hai chị em lặng ngước nhìn trời sao, ánh mắt thèm muốn một thế giới khác đầy ánh sao lấp lánh. Nhưng bầu trời thơ mộng quá xa xăm và bí ẩn khiến chúng chúi đầu quay về với quầng sáng quen thuộc.
  •  Phở Bác Siêu là một món quà xa xỉ với chị em Liên, nó gợi nhắc về miền kí ức xa xăm khi sống ở Hà Nội trong hạnh phúc, đủ đầy, để rồi mảng kí ức ấy thôi thúc chị em Liên đêm nào cũng ngồi trong bóng tối ngóng đợi “một cái gì tươi sáng” ở tương lai.
  • Quả là không gì đau đớn hơn khi trong bóng tối người ta nghĩ về hạnh phúc, nhất là đối với những tâm hồn giàu khát khao như chị em Liên. Liên lặng lẽ dõi theo, buồn trong khắc khoải, cảm thông sâu sắc với những cuộc đời cơ cực mỏi mòn. Hình như cuộc sống quẩn quanh, bế tắc, nghèo khổ và tăm tối của “ao đời bằng phẳng” đã giam cầm hai tâm hồn ngây thơ đầy khao khát và mơ ước trong một vũ trụ già nua tàn lụi.

3. Tâm trạng của chị em Liên khi chờ tàu:

a) Khát quát cảnh phố huyện:

  • Một vài phút giây thoảng qua của đoàn tàu mang theo ánh sáng từ Hà Nội về ấy là lúc chị em Liên mong chờ nhất, là lúc tâm hồn trẻ thơ được trỗi dậy ngắn ngủi, mong manh, nhưng chứa đựng hi vọng về một thế giới khác hẳn cuộc sống tưm tối nơi phố huyện nghèo. Đoàn tàu đi qua mang theo một thế giới vội vã lướt qua đối lập hoàn toàn với phố huyện: sang trọng và nghèo nàn, rực rỡ ánh sáng và tưm tối, huyên náo và tịch mịch. Một thế giới tưởng chừng như một giấc mơ chợt đến rồi lại vội đi.

b) Tâm trạng chị em Liên:

  • Khi tàu chưa đến: An buồn ngủ nhưng cố thức với một tâm trạng khắc khoải chờ mong, trang trọng như đón phút giấy giao thừa. Còn Liên thì thấy tấm hồn yên tĩnh hẳn, có gì đó như mơ hồ không hiểu.
  •  Khi tàu đến:  hai chị em chăm chú nuốt lấy từng âm thanh, hình ảnh khác lạ của con tàu như cố đón lấy và giữ lại một miền kí ức và hình như là cả một niềm hi vọng về thế giới mới.
  • Khi tàu rầm rộ đi qua: hai chị em dõi theo và cảm nhận từng chi tiết của con tàu để rồi nuối tiếc khi cảm nhận được sự thiếu hụt ánh sáng và âm thanh so với mọi ngày. Khi đoàn tàu đi qua, hai chị em tiếc nuối mắt không rời rồi lặng mơ tưởng nó là hoạt động sống cuối cùng của ngày. Vì đó là con tàu ở Hà Nội về, mang theo cả miền kí tuổi thơ đã mất. Con tàu là tia hồi quang của những tháng ngày hạnh phúc đã qua lắng đọng niềm tiếc nuối quá khứ và buồn thương hiện tại nhưng lại phản quang niềm khát khao về một thế giới thật đáng sống.
  •  Khi tàu qua đi: Liên “cảm thấy mình sống giữa bao nhiêu sự xa xôi không biết như chiếc đèn con của chị Tí.. Nhưng Liên không nghĩ được lâu, mặt chị nặng dần rồi ngập vào giấc ngủ yên tĩnh… tịnh mịnh và đầy bóng tối”. Tác phẩm khép lại với hình ảnh cô bé Liên chìm vào giấc ngủ làm day dứt người đọc. Những tâm hồn ngây thơ ấy liệu sẽ tiếp tục sống ra sao giữa phố huyện đầy bóng tối. Phố huyện tù đọng kia liệu có làm già nua, tàn lụi một tâm hồn trẻ thơ còn đang sống, đang khát khao sống?

4. Đánh giá chung:

  • Tâm trạng chị em Liên được khắc họa với những nét cảm xúc tinh tế, mong manh mà sâu sắc, qua đó thể hiện tinh thần nhân đạo sâu sắc mới mẻ của Thạch Lam khi cúi xuống nâng niu những phận đời bé nhỏ đồng thời thức tỉnh người đọc về cuộc sống có ý nghĩa hơn, có khao khát thoát khỏi những “ao đời bẳng phẳng”.
  •  Qua đó cũng tô đậm nghệ thuật miêu tả tâm lý nhân vật của Thạch Lam, có khả năng nắm bặt và miêu tả những rung động nhẹ nhàng trong tâm hồn.

III. Kết bài:

  • Khẳng định lại vấn đề:

Bằng việc thể hiện những rung cảm nhẹ nhàng trong tâm trạng chị em Liên, Thạch Lam đã thực sự “cảm nhận mọi vẻ đẹp man mác của vũ trụ” để đủ khả năng sáng tạo một tác phẩm sâu sắc, “một thứ khí giới thanh cao và đắc lực mà chúng ta có để  vừa tố cáo và thay đổi một thế giới giả dối, tàn ác, vừa làm cho lòng người được thêm trong sạch và phong phú hơn”.

Nem - Wikihoc.com

Xem thêm các bài về tâm trạng Liên và An khác

Lớp dàn ý văn lớp 11