Dàn ý phân tích 13 câu thơ đầu tiên bài thơ "Vội vàng" lớp 11 chi tiết đầy đủ

Phòng trào Thơ Mới trong tiến trình văn học Việt Nam đã chứng kiến sự bung nở mạnh mẽ của biết bao cái tôi thi sĩ, nhưng dù là ở thời nào khi nhắc đến "Cuộc cách mạng trong thi ca" cũng phải nhắc tới "ông hoàng của thơ tình" Xuân Diệu. Trong chương trình Ngữ văn lớp 11 các em sẽ có cơ hội được tiếp cận với cái tôi độc đáo và tác phẩm "Vội vàng" của nhà thơ. Mỗi câu mỗi chữ trong tác phẩm đều thấm nhuần chất riêng của Xuân Diệu. Hãy cùng Wikihoc.com khám phá 13 câu thơ đầu tiên của thi phẩm này nhé.

Các bài viết về chủ đề Vội vàng được quan tâm trên Wikihoc:

Đã nhắc đến phong trào Thơ Mới, không thể không nhắc đến Xuân Diệu. Trước cách mạng tháng Tám, thơ Xuân Diệu thể hiện hai tâm trạng dường như trái ngược nhau: yêu đời, tha thiết với cuộc sông, đồng thời cũng rất chán nản, hoài nghi, cô đơn. Hai tâm trạng này có mối liên quan nhân quả với nhau. Là một nhà thơ lãng mạn, yêu đời, tha thiết với cuộc sống, Xuân Diệu luôn vươn tới cái hoàn mỹ, tuyệt đích, đôi khi theo ảo tưởng. Nhưng thực tế cuộc đời không đáp ứng được ước mơ cảu người nghệ sĩ nên Xuân Diệu cảm thấy vỡ mộng, bất lực và rơi vào “cái tôi cô đơn” của chính mình. Sau Cách mạng, hồn thơ Xuân Diệu mở rộng như muốn hòa nhập tâm hồn mình vào cuộc đời mới. Những vần thơ của ông cách tân, mới mẻ, vẫn khát khao giao cảm và cái đẹp tuyệt đích, nhưng Xuân Diệu đã hướng đến một cái tôi thật tân thời và nhạy cảm, với cái đẹp, với tình yêu và tuổi trẻ. Một trong những tác phẩm tiêu biểu nhất của ông là bài thơ "Vội vàng" mà các em sẽ được tìm hiểu trong chương trình Ngữ Văn lớp 11. Chỉ quá 13 câu thơ đầu tiên, cái tôi trữ tình và quan niệm sống của thi sĩ đã được thể hiện một cách thật rõ nét và sâu sắc. Wkihoc.com sẽ mang đến cho các em một dàn ý chi tiết và đầy đủ phân tích đoạn trích này, hi vọng có thể giúp các em tham khảo trong quá trình khám phá cái hay của tác phẩm. Chúc các em thành công.

DÀN Ý CHI TIẾT ĐẦY ĐỦ HƯỚNG DẪN BÀI VĂN PHÂN TÍCH 13 CÂU THƠ ĐẦU TIÊN BÀI THƠ "VỘI VÀNG" LỚP 11
 

I. Mở bài:

  • Giới thiệu tác giả, tác phẩm và đoạn trích:

Xuân Diệu là nhà thơ của mùa xuân, tình yêu và tuổi trẻ. Qua bao thế hệ bạn đọc, tiếng thơ của người nghệ sĩ tài hoa ấy chưa một lần ngừng xao xuyến, bồi hồi. Nhắc đến Xuân Diệu, có những áng thơ đã đi vào bất hủ, trong đó phải kể đến "Vội vàng" .Chỉ với mười ba câu thơ đầu tiên trong bài thơ chỉ với 13 câu thơ đầu tiên, "ông hoàng của thơ tình" đã thể hiện một cái tôi yêu đời, yêu cuộc sống đến mãnh liệt.
II. Thân bài:
1. Phân tích 4 câu thơ đầu: Khao khát lưu giữ vẻ đẹp của thiên nhiên

  • Trong thơ ca trung đại ít có nhà thơ nào dám khẳng định cái tôi cá nhân của mình một cách táo bạo nhưng khi đến với phong trào Thơ mới, cái tôi Xuân Diệu đã bộc lộ một cách vô cùng độc đáo:

"Tôi muốn tắt nắng đi

Cho màu đừng nhạt mất

Tôi muốn buộc gió lại

Cho hương đừng bay đi".

  • Mùa xuân là mùa tươi đẹp nhất trong năm cũng như tuổi trẻ là khoảng thời gian đẹp nhất trong cuộc đời mỗi con người. 
  • Bốn dòng thơ ngũ ngôn như lời đề từ của bài thơ, khẳng định ước muốn đoạt quyền tạo hóa của thi nhân. 
  • "Nắng" mùa xuân là ánh sáng rực rỡ, ấm áp và tươi vui, "hương" mùa xuân là nơi tinh hoa của đất trời, của vạn vật kết tinh, hội tụ
  • Hành động "tắt nắng", "buộc gió" là những mong muốn dường như không tài nào thực hiện được bởi lẽ nó đi ngược lại với những quy luật vốn có của tự nhiên
  • Xuân Diệu muốn ngăn cản bước đi của thời gian để lưu giữ những khoảnh khắc đẹp nhất, đáng nhớ nhất.
  • Thi sĩ khao khát giữ lại ánh nắng để "màu đừng nhạt mất", giữ lại gió để cuộc sống luôn tràn ngập sắc hương.
  • Điệp cấu trúc "Tôi muốn...để", động từ mạnh "tắt", "buộc" cùng với nhịp thơ nhanh, dồn dập, thể hiện khao khát mãnh liệt, hối hả, muốn nhanh chóng không để những vẻ đẹp tạo hoá vụt mất khỏi tầm tay
  • Nếu thời gian đi bằng nắng, bằng gió làm nhạt màu, làm phai hương thì nhà thơ muốn níu giữ thời gian ngưng bước, để màu sắc và hương thơm còn mãi với cuộc đời, để giữ mãi thời tươi xuân thì của tạo vật.
  • Cũng bởi thế, khao khát này cũng thể hiện sự ham sống bồng bột đến mãnh liệt và quan niệm về thời gian của ông: Thời gian tuyến tính một chiều, khi đã trôi qua rồi thì không trở lại nên nhà thơ có khao khát giữ nắng, giữ gió để tận hưởng hết vẻ đẹp của đất trời.
  • Đó là ước muốn bất tử hóa cái đẹp, giữ cho cái đẹp tỏa sắc lên hương vì đóa hoa hương sắc cuộc đời tươi thắm, ngọt ngào mà mong manh, ngắn ngủi biết bao. Có thể nói đằng sau ước muốn phi lí ấy là một tâm hồn yêu người với thái độ trân trọng, nâng niu và gìn giữ.

2. Phân tích 7 câu thơ tiếp theo: Bức tranh mùa xuân tuyệt đẹp

  • Từ thể thơ 4 chữ, nhà thơ chuyển sang những câu thơ 8 chữ, nhịp thơ như trải tỏ ra, chậm rãi, nhẹ nhàng như nhịp tâm hồn thì sĩ đang tận hưởng những tinh hoa của đất trời mùa xuân
  • Điệp ngữ "này đây" được lặp đi lặp lại 5 lần như một lời mời gọi, kết hợp với thủ pháp liệt kê, vừa diễn tả sự giàu có, phong phú bất tận của thiên nhiên vừa thể hiện cảm giác hân hoan, vui sướng của tác giả. 
  • "Này đây" là sự hiện hữu của hương sắc cuộc đời, của thiên nhiên trần thế, không phải xa xôi mà gần gũi ngay trước mắt, không phải ở tương lai hay quá khứ mà ngay trong hiện tại lúc này.
  • Điệp từ "của" lặp lại mang tính chất kết nối làm cho bức tranh thiên nhiên tươi đẹp nơi thiên đường trần thế lần lượt hiện ra, lại thêm phần phong phú,giàu có. 
  • Nhà thơ sử dụng một loạt biện pháp tự từ nhân hoá, dùng những danh từ thuộc về con người ("tuần tháng mật", "khúc tình si") để miêu tả thiên nhiên, kết hợp với "ong bướm", "yến anh" được gọi tên như đôi như lứa khiến cho vườn xuân bỗng đầy mộng mơ, lãng mạn, vườn xuân cũng là vườn yêu, vườn tình, vườn ái ân hạnh phúc.
  • Tính từ "xanh rì", "phơ phất" giàu sức gợi tả vẽ nên cảnh thiên nhiên mùa xuân non tơ, tràn đầy sức sống
  • Bức tranh xuân không chỉ có cảnh vật đẹp tươi mà còn tràn đầy ánh sáng và niềm vui, hình ảnh "ánh sáng chớp hàng mi" và "thần vui" vô cùng gợi cảm. Với Xuân Diệu mỗi ngày được sống, được chiêm ngưỡng ánh dương, được tận hưởng sắc hương của vạn vật là một ngày hân hoan vui sướng
  • Thiên nhiên tạo vật say sưa, rộn ràng, mê mải trao gửi sắc hương, xui khiến lòng người ngất ngây tận hưởng, để thi nhân tạo hóa thành tình nhân.
  • "Tháng Giêng non như một cặp môi gần"
  • Câu thơ sử dụng nghệ thuật ẩn chuyển đổi cảm giác, hay chính là phép giao thoa mà Thơ Mới tiếp thu được từ thơ ca tượng trưng Pháp
  • Đây là câu thơ mới mẻ nhất, hiện đại nhất, đã khái quát được sự hấp dẫn của mùa xuân bằng sự so sánh vô cùng độc đáo. Nhà thơ cảm thụ thiên nhiên bằng tình lứa đôi, bằng thể xác và tâm hồn.
  • Sự hấp dẫn của thiên nhiên hiện ra trong vẻ đẹp của người tình với "cặp môi gần" căng tràn tươi trẻ, mê đắm và quyến rũ. 
  • Từ "ngon" được thốt lên đầy khát khao, và đam mê, là sự cảm nhận sâu nhất bằng mọi giác quan
  • Phép so sánh như đã đưa cặp môi của người thiếu nữ trở thành trung tâm của vũ trụ, con người trở thành chuẩn mực cho cái đẹp, là thước đo vẻ đẹp của tạo hóa. "Tháng giêng" là một khái niệm thời gian vốn vô hình, nhưng trong phép so sánh vừa táo bạo vừa mang sắc thái biểu cảm ấy đã trở nên trẻ trung hữu hình qua vẻ đẹp cặp môi gần của người thiếu nữ
  • Chính ở đây, nhà thơ đã thể hiện quan niệm của mình một cách thật sâu sắc: Nếu trong thơ ca Trung đại, các thi nhân lấy thiên nhiên để làm chuẩn mực cho cái đẹp của con người thì đến với Xuân Diệu, con người mới là chuẩn mực cho mọi cái đẹp tồn tại trên cuộc đời này, và thiên đường không phải là những chốn thiên thai xa xôi, huyễn hoặc nào đó, mà chính là nơi đây, chính mặt đất trần thế mới là thiên đường của tình yêu, của cái đẹp và của tuổi trẻ

3. Phân tích hai câu thơ tiếp theo: Tâm trạng của thi sĩ

  • Ngay lúc chàng thi sĩ trẽ đang ngất ngây mê đắm vô cùng trong niềm tận hưởng mật ngọt tình yêu nơi thiên đường trần thế, đang thỏa thuê với bữa tiệc lớn của trần gian và reo lên "tôi sung sướng" thì cũng chính là lúc thi nhân ngừng lặng với cảm giác "vội vàng một nửa".
  • Câu thơ bị ngắt làm hai, niềm vui không trọn vẹn. Bởi Xuân Diệu nhận ra rằng điều sung sướng ấy ngắn ngủi biết bao. Dự cảm mơ hồ về sự mong manh, ngắn ngủi của kiếp người đã khiến cho thi nhân sống vội vàng tận hưởng.
  • Hai câu thơ được xem như hai cái bản lề khép mở tâm trạng vừa vồ vập đắm say vẻ đẹp của cuộc sống tình yêu vừa là linh cảm bất an, băn khoăn âu sầu của nhà thơ vì thời gian qua mau, tuổi trẻ một đi không trở lại, quả thật Xuân Diệu là nhà thơ của những cảm quan tinh tế về thời gian.

III. Kết bài:

  • Nêu cảm nhận chung về giá trị của đoạn trích và tài năng, tâm hồn của người nghệ sĩ:

Bằng ngòi bút nghệ thuật điêu luyện, sự kết hợp nhuần nhị giữa cảm xúc mong manh và mạch luận lý, giọng điệu say mê, sôi nổi cùng với những sáng tạo độc đáo về ngôn từ và hình ảnh thơ, đặc biệt là một hồn thơ giàu giao cảm và cái tôi độc đáo, qua 13 câu đầu, Xuân Diệu đã đem đến những thông điệp mang ý nghĩa nhân văn tích cực, khơi gợi lên trong mỗi trái tim niềm yêu cuộc sống thiết tha và khát khao sống trọn vẹn
Hằng Lê - wikihoc.com

Xem thêm các bài về Vội vàng khác

Lớp dàn ý văn lớp 11