Dàn ý phân tích bài thơ "Tương tư" - Nguyễn Bính chi tiết đầy đủ

Bài Tương tư nằm trong một thi tứ bao trùm Thơ mới: tình yêu nam nữ - thứ tình yêu hiện đại trăm hình muôn trạng của văn học lãng mạn giai đoạn 1930 — 1945... Và sau đây là dàn ý phân tích bài thơ tương tư- Nguyễn Bính đầy đủ chi tiết các bạn có thể tham khảo.

Các bài viết về chủ đề Tương tư được quan tâm trên Wikihoc:

Tương tư là nỗi nhớ nhung của tình yêu đôi lứa. Nhưng trong cuộc đời, tương tư là một nỗi nhớ đơn phương. Thực tình, nhớ là hiện thân của yêu, nhớ chính là yêu: một tâm hồn đang nhớ là một trái tim đang yêu. Kẻ nào yêu mà chẳng từng tương tư. Nguyễn Bính cũng thế! Chàng trai chân quê này tương tư và trải tận cùng những cung bậc tương tư, nói khác đi, là đã bị mọi cung bậc của tương tư giày vò đến khổ sở. "Tương tư" đã gói trọn những cung bậc cảm xúc của người con trai trong tình yêu. Và trong chương trình ngữ văn lớp 11, chúng ta bắt gặp đề bài lập dàn ý phân tích bài thơ “tương tư" của Nguyễn Bính. Ở đề bài này, trước hết các bạn cần đảm bảo đủ bố cục ba phần: mở bài, thân bài và kết bài. Đặc biệt ở phần thân bài các bạn cần tập trung phân tích hình thức nghệ thuật các câu thơ (thể thơ, ngôn ngữ, giọng điệu, biện pháp tu từ,…) qua đó mà thấy được chủ đề tác phẩm . Sau đây là một dàn ý các bạn có thể tham khảo. Chúc các bạn thành công!

DÀN Ý PHÂN TÍCH BÀI THƠ TƯƠNG TƯ- NGUYỄN BÍNH LỚP 11 ĐẦY ĐỦ CHI TIẾT.

1. Mở bài

  • Dẫn dắt và giới thiệu bài thơ.

Nếu Anh Thơ là nữ sĩ của cảnh quê, Đoàn Văn Cừ là thi sĩ của nếp quê, Bàng Bá Lân là thi sĩ của đời quê thì Nguyễn Bính chính là thi sĩ của hồn quê. Hồn quê ấy hòa quyện từ nội dung đến hình thức, từ giọng điệu đến lối nói, lời nói khiến thơ Nguyễn Bính vừa là tiếng nói của thời đại mới, lại vừa như của ngàn xưa. Bài thơ "Tương tư" tiêu biểu cho phong cách thơ Nguyễn Bính.

2. Thân bài

a) Khái quát

  • Bài thơ rút trong tập "Lỡ bước sang ngang" rất tiêu biểu cho phong cách thơ chân quê của Nguyễn Bính.
  • Sức hấp dẫn của bài thơ không chỉ là ở chuyện tương tư mà còn ở tấm lòng tha thiết của nhà thơ với quê hương, với người, với cảnh; ở sự nâng niu trân trọng của nhà thơ đối với nghệ thuật dân tộc.

b) Phân tích

- Nỗi nhớ mong

  • Chủ thể trữ tình là chàng trai thôn Đoài đa tình. Người con trai đang yêu này chính là người có huyết mạch sâu xa với làng mạc quê hương.

"Thôn Đoài ngồi nhớ thôn Đông

...

Tương tư là bệnh của tôi yêu nàng"

Tương tư là nhớ nhau. Trai gái nhớ nhau. Đó cũng là một thi đề muôn thuở của thơ ca:

"Tương tư chẳng ốm cũng sầu"

(Ca dao)

"Một nước một non người một ngả

Tương tư không biết cái làm sao"

(Nguyễn Công Trứ)

Các cụm từ "ngồi nhớ", "chín nhớ mười mong" gợi ta nhớ đến câu ca dao:

"Nhớ ai bổi hổi bồi hồi

Như đứng đống lửa như ngồi đống than"

  • Nguyễn Bính thường hay cụ thể  hóa cái trừu tượng của ca dao, cụ thể ra thành con số kiểu như "yêu nhau tam tứ núi cũng trèo" nhưng ông lại đặt trong một cấu trúc điêu luyện của riêng thơ ông: "Một người chín nhớ mười mong một người". Một người "đứng" ở hai đầu câu thơ, diễn tả sự xa cách, nhớ mong thật là độc đáo, thặt là hay. Nỗi tương tư giăng mắc một nhịp cầu "chín nhớ, mười mong" khởi lên từ đầu này và chấp chới và mơ mòng tới được đầu kia.
  • Kế đó là một sự lí giải:

"Gió mưa là bệnh của trời

Tương tư là bệnh của tôi yêu nàng"

Nếu gió mưa là một thứ tật, một thói hư, giời giở chứng ra còn tương tư là một căn bệnh mắc phải do "ngoại nhập". Từ ngày yêu nàng, tôi mới mắc bệnh này. Coi tương tư là một thứ "bệnh" mới kể lể được những khổ sở cỉa cái tôi mang bệnh. Mà bệnh này đã mắc thì trừ em ra vô phương cứu chữa. Trong câu thơ, ta thấy có cái giọng chấp nhận một thực tế, một quy luật tất yếu không cưỡng lại nổi. Tôi hiện ra vừa như một tình nhân đắm đuối vừa như một nạn nhân khổ sở rước bệnh, rước khổ sở vào thân.

-Lời trách móc

  • Nhớ mong đơn phương là "quyền được yêu" của con người. Nhưng sao ở đây, chàng trai thôn Đoài lại trách móc? Tình yêu phi lí như thế đấy

"Hai thôn chung lại một làng

Cớ sao bên ấy chẳng sang bên này?"

Bài thơ mở ra là "thôn Đoài ngồi nhớ thôn Đông" tưởng chừng nghìn trùng cách trở. Đến đây, sự cách trở hoàn toàn triệt tiêu: tuy hai thôn nhưng thực ra chỉ có một làng.

  • Chàng trai than thở:

"Ngày qua ngày lại qua ngày

Lá xanh nhuộm đã thành cây lá vàng"

Lối điệp từ láy chữ "ngày qua ngày lại..." như các nốt luyến láy trong nhạc điệu dân ca tạo âm hưởng uyển  chuyển của câu thơ, phô diễn trạng thái "sầu đong càng lắc càng đầy" trong lòng người đang yêu. Cũng diễn tả sự vận động của thời gian tương tư mà dòng trên là nhạc, dòng dưới là màu lá. Phải chăng sự tương tư đến úa vàng cả lá xanh, vàng vọt cả tuổi xanh.

  • Cung bậc tương tư cứ chuyển biến rất tự nhiên từ kể lể, thở than sang trách móc:

"Bảo rằng cách trở đò giang

Không sang là chẳng đường sang đã đành

Nhưng đây cách một đầu đình

Có xa xôi mấy mà tình xa xôi"

Bề ngoài, điều này là vô lí. Vô lí bởi chàng trai trong vai "ngồi nhớ". Đã ngồi chờ thụ động lại còn trách móc, than thở. Nhưng nghĩ kĩ lại không vô lí. Trước hết, đây là tình huống trữ tình để bày tỏ trạng thái, cảm xúc, nỗi niềm của người đang yêu. Thứ hai, sự trách móc, dỗi hờn này là trách yêu. Do quá mong nhớ, bị nỗi nhớ giày vò. Nói cách khác, hờn trách cũng là một cách bộc lộ tình yêu.

Trách chưa hết đã lại hờn:

"Tương tư thức mấy đêm rồi

Biết cho ai hỏi ai người biết cho?"

-Khao khát gặp gỡ và nên duyên

  • Hờn mát đến điều rồi thì lại khát khao đến độ:

"Bao giờ bến mới gặp đò

Hoa khuê các, bườm giang hồ gặp nhau?"

  • Ở đây, ta bắt gặp sự vận dụng sáng tạo nghệ thuật ca dao của thi sĩ hồn quê Nguyễn Bính. Trong ca dao, "bến" và "hoa" là những biểu tượng tĩnh, người con gái, "đò" và "bướm" là những biểu tượng động, ám chỉ người con trai. Nguyễn Bính đã khéo léo biểu đạt cảnh ngộ riêng của đôi trai gái thôn quê.
  • Và cuối cùng thì khẳng định đinh ninh:

"Nhà em có một giàn giầu

Nhà anh có một hàng cau liệ phòng

Thôn Đoài thì nhớ thôn Đông

Cau thôn Đoài nhớ giầu không thôn nào?"

Giai điệu ban đầu với hình ảnh cặp đôi được nhắc lại: "thôn Đoài- thôn Đông" nhưng có thêm cặp biểu tượng tình yêu cau- giầu. Điều đó càng khẳng định, sâu thẳm trong nỗi sầu tương tư của anh trai quê kia là niềm khao khát được gần kề, được chung tình, được đi đến hôn nhân.

3. Kết bài

  • Nêu cảm nghĩ

Bằng tài hoa và tâm huyết với thơ ca dân gian, Nguyễn Bính là một trong số ít các nhà thơ mới giữ được chút "hương đồng gió nội" cho thơ mình. Sức hấp dẫn của "Tương tư" không chỉ là ở chuyện "tương tư" mà còn ở tấm lòng tha thiết với quê hương, với cảnh, với người; ở sự nâng niu trân trọng của nhà thơ đối với nghệ thuật dân tộc.

Vân Anh Wikihoc.com

Xem thêm các bài về Tương tư khác

Lớp dàn ý văn lớp 11