Dàn ý phân tích bài thơ "Lưu biệt khi xuất dương" của Phan Bội Châu lớp 11 chi tiết đầy đủ

Phan Bội Châu là một người con vĩ đại của dân tộc Việt Nam người tiêu biểu nhất trong một giai đoạn lịch sử vừa bi thương vừa hùng tráng. Không chỉ là một nhà cách mạng đầy nhiệt huyết, Phan Bội Châu còn để lại trong kho tàng văn học Việt Nam những tác phẩm vô cùng quý giá. Hãy cùng wikihoc.com khám phá tư tưởng sâu sắc trong bài thơ "Lưu biệt khi xuất dương" - một trong những sáng tác tiêu biểu nhất của Phan Bội Châu nhé.

Các bài viết liên quan tới chủ đề Lưu biệt khi xuất dương đáng chú ý:

Phan Bội Châu là một nhà yêu nước lớn, một chí sĩ cách mạng Việt Nam có ý chí tranh đấu, nghĩa khí và hết lòng tận tụy đóng góp cực kỳ lớn lao cho sự nghiệp cách mạng dành độc lập của Việt Nam từ tay thực dân Pháp. Không chỉ có cống hiến lớn trong lĩnh vực văn học mà còn trong nhiều lĩnh vực khác, Phan Bội Châu đã trở thành một nhà cách mạng, nhà văn hóa, nhà tư tưởng lớn của dân tộc. Không chỉ là một nhà yêu nước lỗi lạc, Phan Bội Châu còn là một tác giả văn học với nhiều đóng góp to lớn cho nền văn học nước nhà. các tác phẩm của ông đều thể hiện một tinh thần yêu nước nồng nàn và ý chí quyết tâm bảo vệ tổ quốc. Trong đó phải kể đến bài thơ "Lưu biệt khi xuất dương" được tác giả sáng tác trước khi lên đường sang Nhật Bản để tìm cách giúp dân tộc thoát khỏi ách nô lệ dưới tay thực dân. Bài thơ như một lời tự bạch, cũng là một lời kêu gọi những tấm lòng yêu nước trước thời cuộc nhiều biến động. Dưới đây, wikihoc.com sẽ mang đến chẳng lẽ em một dàn ý chi tiết đầy đủ để định hướng cho các em trong việc tìm hiểu nội dung tư tưởng của tác phẩm. Chúc các em thành công

DÀN Ý CHI TIẾT ĐẦY ĐỦ HƯỚNG DẪN BÀI VĂN PHÂN TÍCH BÀI THƠ "LƯU BIỆT KHI XUẤT DƯƠNG" CỦA PHAN BỘI CHÂU LỚP 11

I. Mở bài

  • Giới thiệu tác giả Phan Bội Châu về bài thơ "Lưu biệt khi xuất dương"

Phan Bội Châu là một trong những nhà yêu nước tiêu biểu trong lịch sử Việt Nam. năm 1905 Trước khi lên đường sang Nhật Bản để tìm kiếm con đường cứu nước Phan Bội Châu đã viết bài thơ "Lưu biệt khi xuất dương". Tác phẩm đã thể hiện ý tưởng lớn lao, mới mẻ đầy trách nhiệm của tác giả, thể hiện niềm hăm hở, quyết tâm cao độ trong buổi đầu vượt biển đi ra nước ngoài để "mưu sự phục quốc".
II. Thân bài:
1. Hai câu thơ đầu:

  • Phan Bội Châu đã đưa ra một lời tuyên ngôn về trí làm trai một cách đầy khí thế 
  • "Sinh vi nam tử yếu hi kỳ/Khẳng hứa càn khôn tự chuyển di".(Làm trai phải lạ ở trên đời/Há để càn khôn tự chuyển dời)
  • Làm trai phải "lạ", có nghĩa là phải sống khác mọi người, không được giống với bất kì ai để tạo nên điểm riêng biệt. 
  • Lạ" cũng có nghĩa là điều phi thường, hiển hách, xoay chuyển cả trời đất
  • Câu thơ thể hiện một lối sống chủ động, không chùn bước, nản chí để mặc cho hoàn cảnh chi phối mà phải có bản lĩnh để làm chủ hoàn cảnh
  • Phan Bội Châu ôm ấp khát vọng xoay chuyển được càn khôn chứ không để "càn khôn tự chuyển dời".
  • Ông không đầu hàng, khuất phục trước số phận, hoàn cảnh mà dùng chính khả năng của mình để thay đổi hoàn cảnh, dám đối mặt với càn khôn, đất trời, vũ trụ để tự khẳng định bản thân, phấn đấu đạt được giấc mộng công danh. 
  • Chí làm trai đã được nhắc đến trong văn học từ thời xa xưa nhưng đặc biệt được đề cao ở thời kì chế độ phong kiến, thời kì đạo Nho phát triển mạnh mẽ. Nam nhi phải có công danh, sự nghiệp thì mới đáng làm trai. Chẳng vậy mà trong bài thơ "Tỏ lòng", Phạm Ngũ Lão đã viết: "Công danh nam tử còn vương nợ/Luống thẹn tai nghe chuyện Vũ Hầu"
  • Chí làm trai của ông được kế thừa từ truyền thống của dân tộc, là ý chí của một đấng nam nhi hiên ngang trong vũ trụ, dám ngạo nghễ và thách thức với trời đất.

2. Hai câu thơ thực

  • Trong cuộc đời trăm năm hữu hạn, Phan Bội Châu muốn cống hiến sức mình cho đất nước, làm nên những công trạng phi thường, lớn lao để xứng đáng làm một nam nhi lưu danh vào thiên cổ ngàn năm
  • "Ư bách niên trung tu hữu ngã/Khởi thiên tải hậu cánh vô thùy"(Trong khoảng trăm năm cần có tớ/Sau này muôn thuở, há không ai?)
  • Đây là cái tôi mang đầy trách nhiệm, chủ động tích cực chứ không phải cái tôi vị kỉ, chỉ biết lo nghĩ cho lợi ích của cá nhân
  • Sự đối nhau hài hòa giữa sự vô hạn của thời gian và sự hữu hạn của đời người, Phan Bội Châu dùng cái phủ định để làm nền, làm nổi bật lên điều ông khẳng định.
  • Trong một trăm năm hữu hạn ấy, người nam nhi phải thực hiện được chí làm trai và cũng trong ngàn năm sau đó phải để lại được tiếng thơm cho đời mãi mãi về sau

3. Hai câu luận:

  • Gắn với hoàn cảnh thực tại của đất nước, Phan Bội Châu đã nêu lên trách nhiệm mà người nam nhi cần có đối với vận mệnh dân tộc
  • "Giang sơn tử hĩ sinh đồ nhuế/Hiền thánh liêu nhiên tụng diệc si"! (Non sông đã chết, sống thêm nhục/Hiền thánh còn đâu, học cũng hoài !)
  • Ý thức được tình hình đất nước, thời cuộc: Đất nước bị xâm lược, non sông cũng không còn nữa thì ta có sống cũng chỉ chuốc lấy sự nhục nhã, ê chề. Sách vở, người có học thức cũng trở thành vô nghĩa khi chủ quyền đất nước bị xâm phạm
  • Việc làm quan trọng và thiết thực nhất lúc bấy giờ là tìm được con đường, hướng đi cho đất nước để thoát khỏi sự xâm lược, bóc lột của thực dân Pháp. 
  • Hai câu luận có ý nghĩa thức tỉnh những con người có tấm lòng yêu nước,đây cũng là lúc để họ xoay chuyển càn khôn, xoay chuyển cục diện, tình hình của dân tộc.
  • Thể hiện tư tưởng thức thời tiến bộ của Phan Bội Châu

4. Hai câu thơ kết

  • "Nguyện trục trường phong Đông hải khứ/Thiên trùng bạch lãng nhất tề phi". (Muốn vượt bể Đông theo cánh gió/ Muôn trùng sóng bạc tiễn ra khơi.)
  • "Bể đông", "cánh gió", "sóng bạc" là những hình ảnh thơ kì vĩ, hào hùng ẩn dụ cho khát vọng vượt lên hiện thực tăm tối để tìm đường cứu nước của Phan Bội Châu. 
  • Bản dịch thơ của Tôn Quang Phiệt tuy chưa dịch sát nghĩa của từ "nhất tề phi" nhưng cũng đã phần nào thể hiện sức mạnh, lòng yêu nước tràn đầy nhiệt huyết và tinh thần chiến đấu sục sôi của tác giả
  • Trong bối cảnh của thời đại mới, con người cần phải có những tư tưởng hành động bắt kịp thời đại, có như vậy mới tìm ra được con đường cứu nước đúng đắn, mang lại sự tự do cho dân tộc. 

III. Kết bài:
Bài thơ đã thể hiện ý chí tinh thần của Phan Bội Châu trong buổi đầu quyết tâm xuất ngoại đi cứu nước. Qua đó thấy được một tấm lòng yêu nước nồng nàn, một con người với tư tưởng tiến bộ trước thời cuộc sẵn sàng không hiến hết mình vì dân tộc, vì Tổ quốc. Trong hoàn cảnh đất nước bây giờ bài thơ không chỉ là một lời tự bạch mà còn là lời cổ vũ động viên khơi dậy tinh thần yêu nước của mỗi người con đất Việt. Và có lẽ tới tận bây giờ và mãi mãi về sau giá trị bài thơ thơ sẽ mãi tỏa sáng trên bầu trời văn học dân tộc.
Hằng Lê - wikihoc.com
 

Xem thêm các bài về Lưu biệt khi xuất dương khác

Lớp dàn ý văn lớp 11