Dàn ý nghị luận Chiếu cầu hiền chi tiết đầy đủ - Ngô Thì Nhậm

"chiếu cầu hiền" là một trong những áng văn nghị luận mẫu mực cho các thế hệ sau này. và sau đây là dàn ý nghị luận chiếu cầu hiền đầy đủ chi tiết nhất các bạn có thể tham khảo!

Các bài viết liên quan tới chủ đề dàn ý nghị luận chiếu cầu hiền đáng chú ý:

Ra "Chiếu cầu hiền" là một việc làm quen thuộc của các bậc đế vương lúc mới lên ngôi và lúc đang ra tay xếp đặt lại chính sự. Không có gì đáng ngạc nhiên khi ta thấy văn học trung đại còn để lại nhiều "tờ" chiếu cầu hiền, được viết bởi những tác giả khác nhau, thừa lệnh những ông vua khác nhau. Số lượng tuy nhiều nhưng không phải chiếu cầu hiền nào cũng được hậu thế thưởng thức như một áng văn có giá trị, được các nhà sử học quan tâm tìm hiểu kĩ càng để có thể nhận ra được thực chất của một triều đại và tầm nhìn của một đấng quân vương. "Chiếu cầu hiền" do Ngô Thì Nhậm viết thay mặt vua Quang Trung là một "tờ" chiếu nổi tiếng bởi nó gắn với tên tuổi của một người có công nghiệp rỡ ràng, bởi nó ra đời vào điểm cuối của một thời loạn lạc triền miên, bởi nó được viết ra bởi một trí thức hàng đầu của đất nước… . Và sau đây là dàn ý nghị luận về "chiếu cầu hiền" theo bố cục và luận điểm đầy đủ chi tiết nhất các bạn có thể tham khảo. Chúc các bạn thành công!

DÀN Ý NGHỊ LUẬN CHIẾU CẦU HIỀN LỚP 11 ĐẦY ĐỦ CHI TIẾT NHẤT

1. Mở bài

  • Dẫn dắt và giới thiệu vấn đề nghị luận.

"Chiếu cầu hiền" của vua Quang Trung do Ngô Thì Nhậm viết thay, vào khoảng năm 1788- 1789. Mục đích của bài Chiếu là thuyết phục sĩ phu Bắc Hà- các trí thức của triều đại cũ (triều Lê- Trịnh) ra cộng tác với Tây Sơn. Đó là một bài văn luận thuyết có tính mẫu mực, thể hiện trong sự chặt chẽ và tính logic của lí lẽ và dẫn chứng.

2. Thân bài

a) Đoạn 1: Từ đầu đến "ý trời sinh ra người hiền tài": luận điểm về mối quan hệ giữa người hiền tài và thiên tử

  • Trước hết, Ngô Thì Nhậm chỉ ra quy luật xuất xử của người hiền tài và mối quan hệ của họ với nhà vua: người hiền tài phải do thiên tử sử dụng và không làm như vậy là trái đạo trời, trái quy luật cuộc sống.
  • Để làm rõ điều đó, tác giả đã mở đầu bài Chiếu bằng việc mượn lời Khổng Tử để ví người hiền như sao sáng trên trời, và quy luật của tinh tú là các sao đều phải chầu về sao Bắc Cực.
  • Việc mượn lời Khổng Tử trong sách "Luận ngữ" có sức thuyết phục đối với sĩ phu Bắc Hà bởi theo quan niệm của Nho gia, Khổng Tử là ông thánh, lời Khổng Tử là lời dạy của thánh hiền, là chân lí bất di bất dịch.

b) Đoạn 2: Tiếp theo đến "buổi đầu cho trẫm ư?"

  • -Trên cơ sở chân lí nêu ở đầu bài, người viết ngầm chỉ trích cách ứng xử của bậc hiền tài khi Tây Sơn ra Bắc diệt Trịnh
  • Khi Tây Sơn ra Bắc diệt Trịnh,  sĩ phu Bắc Hà có các cách ứng xử như bỏ đi ở ẩn, mai danh ẩn tích bỏ phí tài năng "Lui về nơi rừng suối làm dân thường, bất hợp tác, làm bậc cao ấn giấu kín danh tiếng không xuất hiện suốt đời". Còn những ra làm quan Tây Sơn thì hoặc sợ hãi im lặng, hoặc làm việc cầm chừng: "các anh tài tại triều đình thì giữ lời ngậm tăm như ngựa trong hàng nghi lễ".
  • Tuy nhiên, tác giả không nói thẳng những điều đó bằng ngôn ngữ trực tiếp mà dùng hình ảnh hoặc lấy trong kinh điển Nho gia, hoặc mang ý nghĩa tượng trưng. Cách diễn đạt như vậy vừa tế nhị, vừa có tính chất châm biếm nhẹ nhàng, vừa tỏ ra người viết có kiến thức sâu rộng, có tài hoa, am hiểu Nho giáo, khiến người nghe không những không tự ái mà còn nể trọng và tự cười về thái độ ứng xử chưa đúng của mình.
  • Sau khi chỉ ra thực tế về cách ứng xử của sĩ phi Bắc Hà, người viết đặt câu hỏi theo thế lưỡng dao, khiến người nghe không thể không thay đổi cách sống: "hay trẫm là người ít đức, không xứng để những người ấy phò tá chăng? Hay là đương thời loạn lạc, họ chưa thể phụng sự vương hầu?" Nói Nguyễn Huệ là người "ít đức", xem đương thời là "thời loạn lạc" cả hai điều ấy đều không đúng với hiện thực bấy giờ. Vậy thì các bậc hiền tài chỉ còn một cách là phải ra phục vụ và phục vụ hết lòng cho triều đại mới.

-Bên cạnh đó, đoạn hai của bài chiếu còn bộc lộ thái độ cầu hiền của Nguyễn Huệ- thành tâm, khiêm nhường nhưng rất kiên quyết.

  • Trước hết tác giả thay lời vua Quang Trung để bày tỏ thái độ cầu hiền hết sức thành tâm, khiêm nhường: "trẫm hiện đương ngồi bên mép chiếu, chăm chú lắng nghe, sớm hôm mong mỏi".
  • Tiếp theo, tác giả chỉ ra tính chất của thời đại (mới tạo lập, mọi sự đang bắt đầu) và cũng thẳng thắn tự thừa nhận những điều bất cập của triều đại mình "Kỉ cương triều đình... việc giáo hóa đạo đức chưa thấm nhuần"
  • Từ đó, tác giả chỉ ra sau buổi đại định , công việc thì nhiều và nặng nề, đòi hỏi phải có sự trợ giúp chả các bậc hiền tài. Để nói rõ điều này, tác giả dùng hình ảnh cụ thể "làm nên ngôi nhà lớn không phải chỉ một cành cây" và chỉ ra sự thực "xây dựng nền thái bình không chỉ mưu lược của một kẻ sĩ".
  • Cuối cùng, tác giả mượn lời Khổng Tử trong sách Luận ngữ "một ấp mười nhà tất có người trung tín" để khẳng định rằng, nhân tài trong nước không những có mà có rất nhiều. Vậy tại sao lại "không có người kiệt xuất hơn đời để giúp rập chính sự buổi đầu cho trẫm ư?". Điều đó thể hiện quyết tâm cầu hiền của Nguyễn Huệ.

c) Đoạn 3: phần còn lại: đường lối cầu hiền của vua Quang Trung

  • Đường lối cầu hiền của vua Quang Trung vừa rộng mở, vừa đúng đắn. Những điểm chính trong đường lối ấy là: tất cả mọi tầng lớp nhân dân từ quan liêu lớn đến dân chúng trăm họ đều được phép dâng thư tỏ bày công việc, cách tiếng cử cũng rộng mở và dễ làm.
  • Cuối cùng tác giả kêu gọi những người có tài đức cùng triều đình gánh việc nước và hứa hẹn  " Những ai có tài đức  ... hưởng phúc tôn vinh".

3. Kết bài

  • Khẳng định lại vấn đề.

Bài văn luận thuyết có tính mẫu mực, thể hiện trong sự chặt chẽ và tính logic của các luận điểm, trong sự thuyết phục khéo léo, trong cách bày tỏ thái độ khiêm nhường của người viết. Những lí lẽ được trình bày một cách uyển chuyển và đây cũng là một văn kiện quan trọng thể hiện chủ trương đúng đắn của nhà Tây Sơn nhằm động viên trí thức Bắc Hà đem tài năng tham gia xây dựng đất nước.

Vân Anh Wikihoc.com

Lớp dàn ý văn lớp 11